Kara Eylül (1970)

1948 ve 1967 Savaşları ile sair zamanlardaki İsrail saldırıları nedeniyle yüzbinlerce Filistinli Ürdün’e sığınmıştır. Ürdün ise ekonomik açıdan zayıf olduğundan bu kadar mülteciyi kontrol edecek güce sahip değildir. Ayrıca Ürdün, ülkesindeki Filistinlileri “beşinci kol” olarak gören Nasır gibi güçlerden de çekinmektedir. Bütün Filistin topraklarının işgal altına girdiği 1967 Savaşı’nın ardından Arafat ve ona bağlı Fedailer, İsrail’e karşı operasyonlar için üs olarak komşu ülke Ürdün’ü seçmiştir. Nüfusunun önemli bir kısmını Filistinlilerin oluşturması nedeniyle FKÖ’nün Ürdün’de etkinliğini arttırması Kral Hüseyin’i tedirgin etmiştir.

9 Haziran 1970’te Arafat ile Ürdün yönetimi arasında bir uzlaşma anlaşması imzalansa da, Fedailerle Ürdün askerleri arasında küçük çaplı çatışmalar devam etmiştir. Eylül ayına gelindiğinde ise Fedailerin pek çok stratejik noktanın kontrolünü ele almaları ve sivil itaatsizlik hareketi başlatmaları ile gerilim tırmanmış; Filistin Halk Kurtuluş Cephesi’nin ardı ardına uçak kaçırma eylemlerine girişmesini Kral Hüseyin, rejimin istikrarına ve ulusal güvenliğe yönelik doğrudan bir tehdit olarak algılamış ve 16 Eylül’de olağanüstü hâl ilan edilmiştir.

10 gün süren iç çatışmalar sonunda 25 Eylül’de ateşkes sağlanmıştır. Tarihe “Kara Eylül” olarak geçen çatışmalarda toplam 3.500 kişi hayatını kaybetmiştir. Ateşkese rağmen çatışmalar aylarca devam etmiştir. İsrail’in de desteğini alan Kral Hüseyin, Arafat’ın kontrolündeki Fedaileri Ürdün’den çıkartmıştır.70 Kara Eylül olaylarının ardından Arap ülkeleri Ürdün ile ilişkilerini keserek Amman yönetimini Filistin direnişini bitirmekle suçlamışlardır. Bu durumdan en çok faydalanan taraf ise tabii olarak İsrail olmuştur. Zira hem her iki savaşta da düşmanı olan Arap devletleri birbirlerine düşmüş hem de Fedailerin direnişin merkez üssü olan Ürdün’den çıkarılmasıyla İsrail, doğu sınırının güvenliğini temin edebilmiştir. Bununla birlikte Ürdün’ü terk etmek zorunda kalan Fedailer bu defa İsrail’in kuzeyindeki Lübnan’a yerleşmiş ve Lübnan toprakları Filistin direnişinin merkezi hâline gelmiştir.